“Koulè Jezi Pa Enterese M Paske Sa Pa Enpòtan.”

Pa gen yon moun k ap li tèks sa a ki ka di m yo pa janm tande Kretyen Ayisyen yo –moun sa yo ki nan relijyon pèpè sa a ki rele Kretyènte a –ap repete pawòl tèt anba, pawòl san sans sa a. Jodi a, nou pral fè yon ti brase lide, yon ti bat bouch sou li. [Nòt: Yon relijyon pèpè se yon relijyon ki soti lòt bò dlo].

Si koulè Jezi pa enpòtan, pou ki sa Blan je vèt yo pran imaj yon mesye Blan je vèt ki sanble avèk yo epi yo di w se Jezi a sa?

Si koulè pa enpòtan vre nan reprezantasyon ak idantifikasyon, pou ki sa nan tout imaj kote y ap montre w Satan, yo reprezante l kòm yon kreyati a po nwa?

Ou pa janm poze tèt ou kesyon sa k fè sa? Ou pa janm itilize kapasite rezònman w pou w poze kesyon sou reprezantasyon ak idantifikasyon moun sa a yo di w ki Jezi a? Si w pa janm fè sa, ki sa w chwazi fè avèk entelijans sa a ke ou genyen an, entelijans sa a ke ou di Bondye bay ou a?

Si koulè Jezi pa enpòtan, mande mezye pastè, prèt, monseyè, elatriye yo –moun relijyon pèpè sa yo andedan peyi a –pou yo retire Jezi Blan je vèt y ap adore a pou yo ranplase l pa yon Jezi po nwa avèk “dreadlocks,” ki sanble avèk pèp Ayisyen an, pou w wè sa y ap di w.

Men se vre. Ayiti pa ka yon peyi moun po Nwa ap viv ladan l, sepandan mòdèfòkè yo pran imaj yon Blan je vèt epi yo fè moun yo ap priye l kòm kwa se li ki Jezi yo a. Sa k touye m pi mal la sè ke ou wè moun yo twouve ap priye imaj mesye Blan je vèt la vre wi. Se pi gwo estipidite ke m te kapab ap viv etan ke moun.

Imaj, nan domèn “marketing,” sitou nan sa ki gen a wè a pwopagann [vann yon ideyoloji ak yon filozofi], reprezante yon gwo bagay. Lè yon moun ap gade yon imaj tout tan e pou lontan, imaj sa a vin anrejistre nan sibkonsyan moun sa a. E lè moun sa a atribye imaj sa a a yon moun oubyen yon choz, chak lè li bezwen fè referans a choz la oubyen moun nan nan panse l, se imaj sa a ki anrejistre nan sibkonsyans li a li dekese nan panse l epi li mete l deyò. Se sa yo rele an Anglè “visual effect” la, sitou nan domèn “marketing.”

Ban m bay nou yon ti egzanp de yon eksperyans pèsonèl ke m te fè pou m ka ilistre sa m vle di a, yon fason k ap pèmèt nou konprann pi byen ki enpòtans imaj genyen nan reprezantasyon ak idantifikasyon.

M pase 7 lane kay frè Gonayiv yo [“Frères de l’Instruction Chretienne”] nan kad edikasyon primè m. Kay frè yo se yon enstitisyon Katolik li te ye e li toujou ye. Andedan chak klas yo, te konn genyen yon gwo foto Jezi Blan je vèt ki ankadre nan yon ankademan ki plake sou panno devan an, kote tablo a ye a. Chak jou m te konn pase andedan klas la, pou kantite de tan m te konn pase nan klas la, m ap gade Jezi Blan je vèt sa a. Imaj sa a anrejistre nan sibkonsyan m pou lavi. Jis jounen jodi a, aprè bon nonb ane ki pase, chak lè m fèmen zye m pou m panse avèk Jezi, se imaj Blan je vèt sa a m toujou wè ki parèt. Tout efò m fè pou m retire imaj sa a nan panse m, li pa ka soti. M menm panse fò k se nan yon “mental rehabilitation program” pou m ta antre pou yo ta ede m retire imaj sa a nan sibkonsyan mwen. Alòs, nou wè ki enpak sikolojik imaj genyen nan ede nan andoktrinasyon yon gwoup moun?

Gen yon ti pawòl ki di si w bezwen yon sosyete yon jan ke ou vle l ye, ou dwe kòmanse fè travay la nan timoun k ap leve yo, paske timoun pi fasil pou yo andoktrine ke granmoun. Se sa ki fè m gen gwo pwoblèm avèk travay moun sa yo ki nan relijyon pèpè sa yo ap fè andedan peyi a. Yo deranje pèp Ayisyen an, sitou a travè lekòl yo mete andedan peyi a. Se pa mete lekòl la ki pwoblèm nan non… pwoblèm nan se ki sa yo vle akonpli avèk lekòl sa yo ki pwoblèm nan. Lekòl sa yo ke yo mete andedan peyi a antre nan kad estrateji relijyon pèpè sa yo pou yo ka fè doktrin y ap vann nan byen chita nan sosyete a.

Ayiti se tankou yon savann kote tout bèt vin pwonmennen, fè sa yo vle, jan yo vle e lè lide yo di yo. Depi yon bagay se Blan je vèt ki fè l, otomatikman nan panse pa nou, li se bon bagay. Se pa tout fwa panse sa a revele l vrè. Majorite dè fwa, nou twouve nou nan erè avèk tèt nou, paske moun sa yo gen pwòp ajannda pa yo, ki toujou kontrè a ajannda pa nou menm Ayisyen.

Alòs, pou nou retounen nan sijè n ap trete a, m vle di nou ke koulè Jezi gen gwo enpòtans. Si li pa t enpòtan, nan tout sosyete moun relijyon pèpè sa yo t ap eseye etabli yo, ou t ap wè yo t ap reprezante Jezi nan yon fason pou l sanble avèk moun ki nan sosyete a. Gen yon rezon ki fè yo pa fè sa… gen yon rezon ki fè Jezi pa yo a sanble avèk yo. Se pou yo ka pwopaje oubyen pwomote filozofi “White supremacy” yo a, ki pou fè w kwè nan siperyorite ras Blan je vèt la sou moun Nwa yo ak moun lòt ras yo. Konsa, lè w kanpe devan yon Blan je vèt, pou w ka toujou kwè nan panse pa w ke li siperyè a ou menm, ou enferyè a li menm. Se konsa yo kenbe w nan lesklavaj mantal la, se konsa yo anprizone w sikolojikman.

Nou dwe konprann estrateji moun Blan je vèt yo si nou vle konbat yo. Konbat yo pa p fasil non, sitou lè nou annafè avèk yon dal anbasadè [moun po Nwa tèt grenn tankou nou] ke yo genyen nan mitan nou, ki kwè yo pi Blan je vèt ke Blan je vèt yo, e yo pi Kretyen ke moun sa yo ki te envante relijyon pèpè ki rele Kretyènte a.

 

Frè F.I.C Yo Ap Pwazonnen Pèp La

Istwa AyitiBagay frè F.I.C yo mete nan ti liv Istwa d Ayiti a pou timoun Ayisyen ap etidye yo, kote yo jwenn yo?
 
Pa gen entèlektyèl aktivis Ayisyen konsekan ki janm pwoteste kont dividal manti sa yo ki nan ti liv sa a?
 
Pa ekzanp, ti liv la di ke se Kristòf Kolon ki te dekouvri Ayiti le 5 Desanm 1492, pa vre? Dekouvri Ayiti pou ki moun? Se kesyon sa a nou dwe poze tèt nou. Nou oblije poze kesyon sa a paske misye pa ta ka dekouvri yon tè ki te deja gen moun k ap viv sou li. Pou yo di se misye ki te dekouvri Ayiti, se kòmsi ou di m Tainos/Arawaks yo ke misye te jwenn ki t ap viv sou tè a pa moun, se zannimo yo ye. Se yon aberasyon e yon awogans ekstrèm pou Blan Fransè sa yo di ke se misye ki te dekouvri tè a. Dwe se pou Blan je vèt Ewopeyen li t ap travay pou yo a li te dekouvri li a.
 
Pa gen okenn kote nan ti liv istwa sa a ki dekri e prezante Kristòf Kolon kòm yon asasen, yon kriminèl, yon teworis. Alòske se sa misye ye, lè n etidye zak misye avèk teworis parèy li yo te komèt sou “Endyen” yo ke li te vin jwenn ki t ap viv pezibleman sou tè a. Yo pa di w verite sa yo paske se Blan je vèt Fransè yo, yon dal Blan rasis, yon dal “White supremacists” Fransè ki ekri ti liv sa a pou yo fè ti nèg an Ayiti ap venere yo.
Sa a se yon grenn ekzanp nou bay ou pami anpil lot manti ke Blan je vèt Fransè F.I.C yo mete nan ti liv Istwa d Ayiti a pou timoun ap etidye nan lekòl.
 
Nou bezwen rebat kat la. Leta Ayisyen dwe pran trè serye bagay timoun nou yo ap etidye nan lekòl. Nou bezwen fòme Ayisyen an pou Ayiti. E pou n fè sa, nou dwe aprann Ayisyen an verite istorik yo pou l ka fyè de moun li ye a, pou l konnen kote l soti e ki direksyon li dwe pran, pou l ka renmen peyi li, pou l ka fyè de kilti li ak istwa li antan ke pèp. Lòbèy frè F.I.C yo ap fè timoun Ayisyen etidye yo, se pwazonnen y ap pwazonnen nou. Ministè Edikasyon Nasyonal dwe pran responsablite l nan zafè sa a. Li dwe jwenn avèk istoryen Ayisyen ki konsekan pou revize bagay y ap fè timoun yo etidye yo. Timoun yo se demen ak espwa sosyete a.

Yon Ti Mesaj A Tout Ayisyen Alawonnbadè

Nou dwe elimine tout fèt Katolik yo ke Leta nou an chwazi fete nan kalandriye fonksyonman li.

Leta nou an pa yon Leta Katolik, li se yon Leta de kilti Vodou. Dayè, se Seremoni Bwa Kayiman an, ki te fèt nan lanwit 14 Dawou 1791 la, ki t ap vin pote linite ak konsyantizasyon nan mitan zanzèt nou yo pou yo te ka fè sa ki gen pou te fèt pou yo vin kreye nasyon lib sa a ke yo pral mete kanpe devan lemond antye jou ki te 1 Janvye 1804 la. Nou dwe klè sou sa. Si n pa ka klè sou sa, deja, nou gen yon pwoblèm teknik k ap anpeche n dakò pou n avanse nan konvèsasyon sa a.

Etan ke Demokrat ki toleran, ki kwè nan “pluralism,” nou TOLERE tout moun ki pa kwè nan sa nou kwè yo nan peyi a, ki se yon dwa ke tout moun genyen. Men sepandan, nou pa p tolere pou Katolik yo panse y ap vin enpoze bagay yo a sou nou.

Tout fèt ke Legliz Katolik ap fete, Leta nou an fè fèt sa a yo jou ferye pou li, kòm kwa pèp Ayisyen an se yon pèp Katolik li ye. Nou pa p pran bagay sa a ankò paske li pa fè sans e li pa lojik.

Nou pa ka yon pèp Vodou ki libere tèt li de lesklavaj —yon lesklavaj ki te esponnsorize pa Legliz Katoli, ki te jwenn benediksyon l nan men Legliz Katolik, ki te benefisye Legliz Katolik –epi pou n twouve ap nasyonalize e selebre fèt Legliz sa a. Nou pa twouve bagay sa a pa nòmal nan zye pa nou? Sa a se yon estipidite absoli e san parèy.

Katolik yo chwazi fete fèt yo, se koze ki gade yo. Men Leta a an jeneral pa ka chwazi fete yo.  Nou pa ka chwazi fè de fèt sa yo jou ferye pou Leta a. Nou pa p pran lòbèy sa a nan men Blan je vèt Legliz Katolik yo ankò. Sa a nou dwe klè sou li.

Se sèl an Ayiti wi kòm peyi m viv ladan l m wè betiz konsa fèt. Nan tout tan sa yo ke m fè ap viv Etazini an, m pa janm wè Leta Ameriken pran jou fèt Katolik yo pou jou ferye non. Epi nou menm, Leta nou an ferye pou tout fèt Legliz Katolik ap fete yo? Nou pa twouve anyen mal nan sa? Di m nan konbyen peyi Mizilman nou wè tenten konsa fèt. Epi nou tolere sa fèt nan peyi Vodou nou an?

Konbyen fèt nan kalandriye Vodou a ke Leta nou an selebre, ke Leta nou an pran kòm jou ferye? M kapab di zewo, paske Legliz Katolik, nan konkòday avèk pouvwa politik la andedan peyi a, te dyabolize Vodou nou an; yo te menm entèdi Vodouizan yo pratike fwa yo jan tout moun gen dwa fè sa nan peyi a.

Seremoni Vodou Bwa Kayiman an, si nou selebre l, nou pa selebre l pou apwòch mistik e espirityèl seremoni an non, nou selebre l pou enpòtans istorik li. Alòske se pi gwo fèt Vodou ki ta sipoze jwenn anpil enpòtans devan Leta a. Non, nou kite Blan je vèt Katolik yo ap pase nou lòd, kòm si nou pa t libere nou de lesklavaj ke yo menm te enpoze sou nou an.

Ban m di nou byen, frè ak sè Ayisyen mwen yo: Liberasyon nou de lesklavaj, ki vin fè nou yon pèp lib e endepandan an, se pa t yon kado ke Blan je vèt yo te fè nou non… se batay nou te batay pou n te genyen l… se san nou ki te koule pou n te genyen l… se mouri nou te aksepte mouri pou n te jwenn li. Epi jodi a pou n aksepte ap banalize l? Ki sa nou fè avèk konsyans nasyonal nou, hen? Ki sa nou fè avèk konsyans de pèp nou, hen? An nou pran konsyans. An nou louvri zye nou. Se nan zafè fèmen zye priye sa a wi, ou wè nou kite yo vòlè konsyans nasyonal nou nan men nou an.

Krèk Koko Te Ka Minis Tou

Krek Koko
Gen moun k ap di ke senatè yo pa gen CV minis yo nan men yo. De se fèt, Krèk Koko te ka minis tou. Sa yo di a se sa wi. Men pwoblèm nan se nan Konstitisyon peyi a li ye.
 
M ap di moun sa yo konsa ke Konstitisyon an pa mande pou minis yo “properly vetted” non. Li fè ekzijans sa a pou PM nan sèlman. Se rezon sa a ki fè nou toujou tande m di isit la ke Konstitisyon nou an se yon zatrap li ye. Tout pwoblèm peyi a soti nan Konstitisyon an.
 
Gen anpil chanjman nou swete wè ki pote andedan Konstitisyon an pwochèn fwa y ap amande l nan Paleman an. Men sa nou menm nou pwopoze:
 
1. Elimine pòs PM nan jan li ye la a. Kandida pou pòs prezidan an ap anrejistre nan KEP a avèk tout PM li. Se responsablite KEP a pou li “vet” moun sa yo avan li otorize yo fè kanpay. Kandida a ap mennen kanpay avèk moun sa a k ap PM li a. Konsa, lè pèp la vote prezidan an, nou tou konnen ki moun k ap PM nan.
 
2. Tout minis sa yo ke PM nan ap chwazi a dwe jwenn ratifikasyon yo youn aprè lòt nan Sena a sèlman –yo pa nan pase devan Chanm Depite. Se yon tan pedi sa ye.
 
Se wòl senatè yo pou yo “properly vet” minis yo avan yo ratifye chwa sa yo. Konsa, n ap konnen si minis yo konpetan, kalifye e onèt pou yo vin sèvi peyi a nan jan PM nan vle yo vin sèvi peyi a. E sa dwe fèt tou pou tout sekretè deta ak direktè jeneral ke PM nan ap gen pou l chwazi yo.
 
3. Nou dwe chanje tèm prezidans la. Se pou nou pèmèt ke yon prezidan kapab brige 2 manda 5 lane youn dèyè lòt. An nou serye avèk tèt nou. Ki sa yon prezidan ka reyalize vrèman nan 5 lane? Pa gran choz non. Men si li konnen li ka mande pèp la yon lòt manda atravè reeleksyon, l ap fè tout sa li kapab pou li delivre nan premye manda li a pou li vin konvenk pèp la pou yo bay li yon chans pou li vin fini sa li komanse yo.
 
4. Zafè dechaj la pa dwe gen anyen pou li wè avèk Paleman an. Depi nou mete Paleman an ladan l, li vin yon demach politik, alòske se yon demach teknik li dwe ye. Se manb nan enstitisyon finansyè yo nan Leta a ki dwe sèvi kòm yon “board” ki pou bay ansyen fonksyonè Leta yo dechaj.
 
M panse jan de chanjman sa yo nan estrikti gouvènmantal peyi a ap ede anpil nan bon fonksyonman gouvènman an e nan benefis Leta nou an.

OPINION: Why Lavalas Lost The Election To Jovenel Moise?

In the US Army, where I served for six years, there is this psychological exercise called After Action Review (AAR) we do after every event, training session, etc. to improve our performance in the future. During such exercise, together as a group, we answer questions such as: what was supposed to happen? What actually happened? What went right? What went wrong? What we need to improve on to better our performance next time?

In light of this exercise, we are going to try to tackle this pertinent question: Why Lavalas lost the election to Jovenel Moise?

That’s a very important question, one anyone with a sound mind would expect to dominate the conversations in all Lavalas circles at this juncture in the game. Unfortunately, such is not the case. Instead, they are hopping on the radio one after the other wasting their times in propagating falsehoods about the winning candidate in an attempt to delegitimize him. When it is not that, they are in the streets yelling at the top of their lungs, breaking stuff, burning tires, engaging in all sorts of terrorist activities only to disturb the peace as usual and further worsen the political instability in the country.

Lavalas lost because:

1. They did not have a consolidated base –the divisions and bickerings inside the movement have caused the base to be fragmented at its own demise. As a result, such reality has weakened all the groupuscules with Lavalas tendencies [Lapeh, Pitit Desalin, Fanmi Lavalas, Renmen Ayiti, etc]. Meanwhile, if they had come together to nominate one candidate as the alternative to Jovenel, I am not sure if that would have been enough to win them the election, but they could have given him a good run for his money.

2. They did not have a revolutionary and inspiring message that could resonate with the majority of the voters, especially the young voters. Holding the Martelly administration responsible for everything not working in the country [after only 5 years] is one thing, but proposing how to make things better is another. It was really hard for them to make the case against Martelly, let along against Jovenel –after they had spent 20 years in power and failed to deliver for the country. So the people looked at it like this: if you were in power for that long and failed to make good on your promises, why should we put you in charge again? In a sense, they were viewed as the main sector responsible for the dire reality they wanted to be hired to fix. So they were in a very tough spot.

3. Not only did they not have such revolutionary and inspiring message, they did not have an inspiring leader the youths could relate to –the leadership was composed of a bunch of old farts, the traditional chameleon or “abolotcho” politicians, whom the people have rejected long ago for their politics of obsolescence, mediocrity, terror, treachery and deceitfulness.

4. They represented the past to a young electorate, a social media electorate, which rendered them totally out of touch. While Jovenel was effectively using the latest technologies –Facebook, Twitter, Instagram, Whatsapp, Snapchat, Periscope, etc… — to reach out to the young people and get his inspiring message out to them, these Lavalas sore losers were using the same old and outdated campaign tactics and practices they were using during the 1990 presidential election, which had witnessed the rise of Aristide from priesthood to statehood.

5. Last but not least, they had shown their incapacity to effectively staff and run a successful political campaign. They relied mostly on their amateurism politics and so-called education to outperform Jovenel, who staffed his campaign with folks with years of experience in campaign organization and operation.

In conclusion, the election was not stolen from the Lavalas sore losers. The allegation of massive fraud they were pushing could not sustain –due to lack of convincing evidence –before the electoral judges, in the electoral tribunal. That was a political play with the intent to boycott and torpedo the election. This time around, it did not work as they had hoped –they were hoping to see a repeat of 2015, when they had used terror to impose their collective will on the majority.

The Lavalas lost fair and square to Jovenel, who run a very effective, aggressive, revolutionary and state-of-the-art campaign. If anything, if they are really smart, they need to spend ample time studying his campaign so they could emulate every aspect of it in future elections. If they don’t do that, they can forget about winning presidential elections for a long time.

Nou Pou KONSÈTASYON, Pa NEGOSYASYON

Nou tonbe sou nòt an Fransè sa a ke Onorab Depite Gary Bodeau (Boukliye-Dèlma) mete deyò maten an pou l ka fè konnen ki pozisyon li fas a konjonkti politik, pòs-elektoral la nan peyi a. Men sa li di nan nòt la:

Opinions…

Quel avenir les politiciens haïtiens se réservent-ils dans ce pays? Veulent-ils vraiment continuer à participer à la vie politique?

Après 155 millions de dollars américains dépensés pour deux (2) élections présidentielles dont les résultats restent inchangés, il est venu le temps de reconnaitre la victoire du candidat élu dès le Premier tour.

L’ équipe au pouvoir ne peut se permettre le luxe de ne pas PASSER le pouvoir au président élu le 7 février 2017. Le jeu ne vaut pas la chandelle. Les tours de passe-passe au CTV, ne pourront en aucun cas ni altérer ni invalider le vote populaire.

L’heure n’est plus à la CONTESTATION. De vraies NÉGOCIATIONS sur les politiques publiques et la formation d’un gouvernement INCLUSIF visant l’amélioration des conditions de vie du peuple doivent débuter sans délai.

Les haitiens et les haïtiennes méritent des jours de paix et de bonheur. Ensemble, nous pouvons réécrire l’histoire et offrir des opportunités à la jeunesse.

Gary Bodeau

Député du peuple

50ème législature

Tout sa depite a di yo se sa. Men nou pa dakò avèk li lè l ap pale de NEGOSYASYON ant move pèdan yo [chèf teworis Lavalas yo –Jude Celestin, Moise Jean-Charles ak Maryse Narcisse –ki mete gwoup teworis parèy yo nan lari a pou ap teworize popilasyon an] ak Prezidan Jovenel pou monte yon pouvwa ENKLIZIF.

Nou pa gen pwoblèm ak kreyasyon pouvwa enklizif la non. Nou gen pwoblèm ak pawòl negosyasyon avèk move pèdan yo. Nou

Nou menm, nou pou KONSÈTASYON, pa NEGOSYASYON. Gen yon gwo tonton diferans nan 2 mo sa yo. Konsètasyon vle di kowoperasyon, tèt kole pou n travay; negosyason vle di ban m sa a, m ap bay ou sa a. Se lè yon moun pran pouvwa a mal, li pa gen lejitimite popilè, li negosye pouvwa. Lè se pèp ki bay ou pouvwa, ou konsète avèk opozisyon.

Prezidan Jovenel jwenn manda e lejitimite li a nan men pèp la. Alòs, pa gen okenn politisyen raketè, politisyen move pèdan k ap vin pase l lòd, k ap vin di l se pou l negosye, jan nou te tande anpil politisyen Dubreus, politisyen Jesifra ap pale deyo a. Li pa rete avèk okenn politisyen raketè. Li gen yon sèl bòs sou tèt li, bòs sa a rele pèp la. Nou vle pou mesye sa yo klè sou dosye negosyasyon y ap pale a.

Prezidan Jovenel pa janm di l ap gouvène peyi a sèlman avèk ti gwoup pa li a. Li toujou di nan tout entèvansyon l ap fè an piblik ke administrasyon pa li a ap gen tout moun ladan l –kèlkeswa apatenans politik moun nan. Men se moun ki KONPETAN, ONÈT, KALIFYE k ap ladan l. Se pa yon gouvènman politisyen tradisyonèl panse y ap vin negosye pou yo jwenn ministè pou y al fè gagòt epi gouvènman an vin pyeje, li vin pa ka ateri pou popilasyon an k ap soufri a, ki nan mizè a.

Alòs, nou menm k ap kore Prezidan Jovenel la, nou di KONSÈTASYON WI, NEGOSYASYON NON.

Prezidan Jovenel jwenn manda li nan men pèp la. Pa gen okenn politisyen rat do Kale, raketè, tradisyonèl, abolotcho k ap vin tòdye men l pran li nan men l pou l pa vin regle anyen ki serye –nèg ap vin vòlè epi anyen pa janm chanje nan kondisyon mas defavorize a. Nou pa p kite sa pase. Se sa k fè n ap rete vijilan pou n ap veye yo. Ap gen administrasyon k ap fè fayit wi, men se pa p administrasyon sa a. Fwa sa a, fò k peyi a pran wout devlopman an, fò k mas pèp la jwenn tout bon.

Lavalas Se Yon Oganizasyon Teworis

lavalas-teworis

Lè nou rele Lavalas yon òganizasyon teworis, gen moun ki di ke nou ekzajere paske mo teworis la twò fò pou n mete sou do yo. Nou pa gen pwoblèm avèk moun sa yo ki di sa a non. Nou jis pral eksplike kòman nou fè di ke Lavalas se yon òganizasyon teworis li ye, e nou ta swete lè n fini, yo tout kapab tonbe dakò avèk nou.

Tout bagay nan mond la, depi ke li ekziste, gen yon mo ki defini l e kalifye l. Nou pa t envante mo “teworis” la non, se ititlize nou itilize l pou n ka defini ki sa Lavalas la ye.

Daprè Dictionary.com, mo “teworism” la vle di an Anglè “the use of violence and threats to intimidate or coerce, especially for political purposes.” An bon Kreyòl, sa vle “izaj vyolans ak menas pou entimide e fòse moun fè sa w vle yo fè, espesyalman pou rezon politik.”

Si yon moun gen pwoblèm avèk definisyon sa a, n ap mande l pou l ekri sit entènèt la pou l ka eksprime dezakò l avèk yo. E lè l ap fè sa a, fò k li pa bliye gen bòn definisyon mo a nan men l pou l ka bay yo li. Si l pa ka fè sa, n ap di l pou l ale bay chat li mal, paske se tan moun li soti pou l gaspiye pou granmesi.

Lè n baze sou definisyon mo teworis la, ke Dictionary.com bay nou an, èske Lavalas yo pa fè izaj vyolans ak menas kont moun ki pa kanpe nan menm kan politik avèk yo pou yo ka enpoze volonte politik yo sou moun sa yo? Wi, yo fè sa vre. Men kèlke ekzanp n ap bay ou pou n ka byen kore agiman nou an:

  1. Lè Jean-Bertrand Aristide te fin prete sèman kòm prezidan nan jou ki te 27 Septanm 1991 la, nan diskou envestiti li a, misye kanpe devan Palè a, devan kamera laprès nasyonal ak entènasyonal ak devan konbyen milye moun ki t ap gade l pou l ap glorifye Pèlebren… pou l ap di teworis Lavalas li yo ke lè yo kenbe yon Makout, se pou yo pa neglije bay li sa l merite. Misye menm ale pli lwen pou l di ki jan Pèlebren se yon bèl zouti, yon ti bagay ki santi bon.
  2. Jou ki te 7 Novanm 2016 la ki sot pase a, nou te wè ankò menm Jean-Bertrand Aristide sa a ki kanpe devan yon gwoup teworis Lavalas parèy li pou l ap di yo pou yo fè dechoukaj ak kraze brize si eleksyon 20 Novanm yo pa ta arive fèt.
  3. Eske nou pa t jwenn Andre Michel, yon lidè teworis Lavalas, nan tèt yon manifestasyon kraze brize Lavalas ki t ap di ke “Sèl jan pou yo ta mete Jovenel prezidan an Ayiti, se lè nou ta fin redwi peyi a an sann, e sou sann nan n ap konbat yo?”
  4. Nan lane 2015-2016 yo, Lavalas yo te pran lari pou yo te dechouke Prezidan Martelly. Yo te fè manifestasyon kraze brize prèske chak semèn pou y ap kraze e boule machin moun, boule biznis prive moun ak krabinen moun ak kout wòch. 

Nou te ka bay plis ekzanp toujou wi, men, paske nou pa vle twò long, n ap kanpe la pou kounyè a. Ekzanp sa yo ke nou bay yo, se pa nou menm non k ap envante yo. Epi pou yon moun ap di ke nou ekzajere lè nou idantifye Lavalas kòm yon òganizasyon teworis? Se pa nou menm non ki rele yo teworis la… se zak y ap poze nan sosyete a wi ki di se sa yo ye. Nou ka sispann rele yo teworis demen maten wi si yo vle, mwayennan ke yo chwazi pou yo aji kòm moun ki sivilize, ki voye vyolans jete pou yo anbrase deba kontraditwa ak respè ak tolerans ke yo dwe a moun ki pa kanpe nan menm kan avèk yo. Lè sa a , n ap premye moun k ap vini isit la, k ap ekri piblikman ke Lavalas se yon òganizasyon sivilize ki gen moun sivilize e eklere ladan l, k ap pratike yon politik ki fè fyète yo e fyète tout Ayisyen alawonnbadè. Men si yo pa ka fè sa a tou, yo fèk tanmen ap tande nou k ap rele yo teworis.

 

Clarens Renois Pou Premye Minis

clarens-renois

Clarens Renois

Aprè ke eleksyon yo fin byen pase nan peyi a, nan jou ki te Dimanch 20 Novanm nan, daprè jan tandans la ye nan mitan popilasyon an, nou kwè ke Jovenel Moise genyen eleksyon an avèk yon majorite ekrazant. An nou pa menm bezwen pale de dezyèm tou. Avèk yon sèl kout kle a, machin nan pati e li pran direksyon pwogrè ke peyi a t ap tann depi lontan an.

Pou kantite pwoblèm k ap tann Jovenel Moise, n ap mande pou misye pa pèdi tan pou li mete kanpe ekip tranzisyon li a prese prese pou li kòmanse ap bay administrasyon li a fòm li sipoze genyen an. Men etan done ke premyè pozisyon ke l ap bezwen jwenn moun pou li a se pòs premye minis la, n ap mande pou misye fè chwa sa a avèk anpil tèt frèt ak sajès politik; chwa sa a ap defini ki sa misye vle akonpli vre nan 5 lane li pral pase nan tèt peyi a.

Nou bezwen yon premye minis ki konpetan, ki vle travay, ki jèn, ki pataje vizyon Jovenel pou peyi a, e ki ka garanti tout sektè nan peyi a ke li pral travay nan enterè peyi a, pa nan enterè politik pati ki sou pouvwa a.

Nou ta swete Jovenel rele Clarens Renois pou l bay misye pòs Premye Minis la pou l ka mete kanpe yon gouvènman serye ki chita sou konpetans, kalifikasyon ak onètete –san konsiderasyon de nan ki pati moun sa yo ki pral fè pati de gouvènman an ap soti.

Clarens pa premye moun nan lis nou an non. Premye moun nan lis nou an se Daniel Rouzier; dezyèm moun nan se Charles Henri Baker; twazyèm nan se Reginald Boulos. Men nou deja konnen ke anba rasis po nwa sa yo ki nan Paleman an k ap bezwen pou ratifye chwa a, koulè ak klas sosyal mesye sa yo deja poze pwoblèm politik pou yo. Men nou t ap pi alèz pou se ta youn nan yo twa a ki ta PM nan pou konpetans ak eksperyans yo.

Jovenel ap chwazi Clarens kòm yon chwa estratejik –misye plis parèt tolerab e konsilyatwa. Misye vle travay e li ka travay. Nou plis kwè ke misye gen plis chans pou yo ratifye l nan Paleman an ke lòt twa mesye nou te site avan yo. Si misye ta fin pase etap ratifikasyon an nan Paleman an, nan gouvènman l ap gen pou l mete kanpe a, nou ta swete ke li retounen avèk Stephanie Villedrouin kòm minis touris epi Nesmy Manigat kòm minis edikasyon nasyonal. 2 moun sa yo te briye pa konpetans e dinamism yo nan gouvènman PM Lamothe la.

Erè nou pa ta vle pou Jovenel fè, nou pa ta vle li konsantre sou zafè pati politik pou l mete moun nan pouvwa li a. Misye sipoze pran tout moun, kèlkeswa moun nan, nan kèlkeswa pati politik moun nan ye a. Misye ap bezwen mete kanpe yon pwofil ki chita sou kalifikasyon, konpetans ak onètete. Depi moun nan “fit” pwofil la, li gen plas li nan pouvwa a. Pa jere zafè nèg nan ti pati PHTK ak alye. Li ka fè sa nan ekip konseye politik e teknik ke l ap genyen nan palè a avèk li, men pa nan administrasyon zafè Leta a.

Nou vle pou tout Ayisyen frè ak sè nou yo konprann ke politik zingzani an fò k li fini nan peyi a paske li pa p menmen nou okenn kote. Nou bezwen fè yon politik ki eklere, kote nou sispann pèsonalize politik la.

Sou rezo sosyo yo, kòm anpil moun te kapab obsève, nou te youn nan moun ki te mennen yon kanpay fawouch kont Clarens Renois pandan tout kanpay elektoral la paske kandida pa nou an se te Jovenel Moise. Sepandan, gade ki jan jounen jodi a se nou menm k ap mennen kanpay pou li Premye Minis. Se konsa nou dwe fè politik la.

Sa anpil moun pa konprann sè ke kanpay la fini –pa gen kanpay prezidansyèl ankò. Kounyè a se moman pou n pase o travay, pou n gouvène zafè Leta a pou byennèt peyi a; se moman pou n reyini tout moun an fonksyon de talan e konpetans yo pou yo mete yo o sèvis de peyi a.

Batay politik nou t ap mennen kont Clarens la pa gen anyen pèsonèl ladan l. Se konsa jwèt politik la jwe. Barack Obama te mennen yon kanpay gason pa kanpe kont Hillary Clinton an 2008. Lè li fin prezidan, ki sa nou te wè li fè? Li rele Hillary pou li vin travay pou peyi a. Li mete l nan Depatman d Eta a. Hillary pa t fè gwo lestomak pou l ap di li pa nan bagay konsa, Obama genyen eleksyon an se pou l degaje l avèk moun li yo pou li dirije peyi a. Non. Epi tou, sa pa t ap fè okenn sans.

Gen yon grand diferans ant mennen yon kanpay politik ak gouvène yon peyi. Si ou te gen yon diskou sektoryèl ki chita sou divizyon pandan kanpay la, lè ou fin genyen, ou bezwen itilize yon diskou k ap rasanble tout moun paske, antan ke prezidan, ou se prezidan tout moun, menm moun sa yo ki te opozan fawouch ou yo nan kanpay la. Nivo de refleksyon sa a, anpil entèlektyèl Ayisyen pa ko ka dijere l. Yo pran kanpay politik la trè pèsonèl. Yo pa wè l kòm yon jwèt tankou “box” ak karate non, yo wè l kòm yon zafè pèsonèl.

Alòs, n ap fè apèl a sans de sajès politik Jovenel pou misye pran Clarens Renois kòm premye minis li. Si misye ta arive fè sa, li t ap youn nan pi gwo desizyon li ta kapab pran, e li t ap trè byen resevwa nan majorite sektè yo nan peyi a. Nou ta renmen misye tande e li pran ti konsèy sa yo ke nou te pote pou li yo. Nou swete misye anpil siksè nan dezisyon ke l ap genyen pou l pran nan non peyi a. Konsa, aprè 5 lane li a, nou va gen yon peyi ki fè anpil pwogrè politikman, eknomikman e sosyalman.

 

My Message To Lavalas: Accept Defeat And Congratulate The Winner

Lavalas, the Haitian political left, has spent the last 30 years doing nothing but dechoukaj and kraze brize; they failed to offer the country an alternative, a better way to the “old way” [Duvalierism] they had fought and brought to the ground.

Sunday night, the Haitian people have spoken loud and clear, unambiguously. They rejected the terroristic agenda of the Lavalas left to embrace the message of hope Jovenel Moise has proposed and the inspiration he embodies.

The vote is a clear testimony that the people of Haiti want to see their country doing better on the global stage economically, politically and socially. And they are unequivocally convinced now, finally after 30 years of dechoukaj and kraze brize, that the extremism politics of the Lavalas left is not the path to take.

My message to my Lavalas brothers and sisters is this:

Losing an election is never an experience any politician would want to endure. I get that. But that’s the nature of the game –if we must picture politics as a contact sport.

This is not the time for bickering, certainly not the time to be indulging in terrorist activities. In spite of our political and ideological differences, we are condemned to live together as brothers and sisters.

More than ever before, this is the time to take the high road –show a little civility by accepting defeat and congratulating the winner. Spend ample time in retreat to assess what went wrong having caused you the election; strategize and come back stronger than ever before in mounting an open-minded opposition to the Jovenel Moise administration. The country needs you in that capacity to keep the next administration in check so to maintain the political equilibrium necessary for the well-being of our democracy.

There will be many more elections to come. Get to work today so the outcome of each and every single one of these next elections could be different and better for your side of the spectrum. Dechoukaj and kraze brize will not do it, nor will it help the country move forward. After three decades of applying these same refractory, deceptive and repressive tactics, it is time to show the world that you have matured a bit and that you have grown out of the politics of cynicism. Again, Jovenel Moise won the election fair and square. I suggest that you call him to concede the race and congratulate him on his victory. It is never too late to do the right thing, to do what the civilized world is expecting of you.

Haiti: Aristide Has Called for Violent Street Protests or “Dechoukaj” If Scheduled November 20 Elections Are Aborted

aristide

Former President Jean-Bertrand Aristide

The other day, as I was scrolling down my news feed on Facebook, I stumbled on this video clip of Jean-Bertrand Aristide campaigning alongside Maryse Narcisse, the presidential candidate for his Fanmi Lavalas Party, in which he is calling for “dechoukaj” [in English: violent street protests] in the event that his Lavalas associates in power fail to hold the scheduled November 20 elections.

That was very irresponsible on his part, being that he is a former president, someone who is expected to take the high road on the burning issues affecting our everyday lives.

I want to tell this man that we have enough of his politics of violence. The country cannot take another wave of “dechoukaj” and “kraze brize.” Ever since I know him, violence has always been his signature politics. His incitation to violence is proof that he has not evolved a notch.

Should his Lavalas associates continue to hold on to the people’s power illegally if they fail to organize the elections? Absolutely not. But we do not need a wave of “dechoukaj,” as Aristide is suggesting, to solve that problem.

Why should we always have to recourse to violence to make our voices heard? What has happened to the idea of holding peaceful protests in a democracy?

If his Lavalas associates in power fail to hold the elections, I am calling on the country’s social, political, religious and business forces to come together to propose the way forward to a peaceful transfer of power –to ask Jocelerm Privert, the country’s de facto president, and his cronies to get their grips off the people’s power so Judge Mecene Jean-Louis of the Supreme Court could take the leadership of the country with the ultimate mandate of closing the chapter of the overdue elections.

The country has had enough in the past few years –earthquake, hurricanes, floods, etc… –for this man to be inciting violence. Just last month, we got hit by a devastating hurricane, leaving the entire Southern peninsula in shambles. Yet, this defrocked priest could not find anything better to do with himself but to incite his followers to violent protests. He ought to be ashamed of himself.

Aristide represents everything that is not good for our country, everything that is keeping us in this state of lawlessness, instability and socioeconomic deprivation. We need to repudiate his politics of violence once and for all. After 30 years of the Lavalas anarchic philosophy, we say enough is enough. Now is the time for civility and tolerance in our political discourse. Now is the time to rebuild, not destroy.